14 września. Archeologia i ołówki

Te dwa tytułowe hasła bliskie są każdemu chyba mieszkańcowi Pruszkowa. Dla ułatwienia powiązane jednym tylko nazwiskiem – braci Majewskich – archeologa oraz założyciela pruszkowskiej fabryki ołówków.

Działalność Majewskich była na tyle szeroka, że bez trudu odnaleźć w niej można inspiracje dla najróżniejszych atrakcji, zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Z całego wachlarza tych możliwości skorzystaliśmy tworząc nasz muzealny program w ramach tegorocznych Europejskich Dni Dziedzictwa.

11.00 i 17.00Muchy łapać – teatrzyk inspirowany twórczością Erazma Majewskiego. To propozycja Opowieści z walizki dla dzieci od lat 6 (chociaż i nieco młodsze mogą znaleźć w spektaklu sporo przyjemności); Więcej o grupie Opowieści z walizki: TUTAJ.

11.00 (dla dzieci w wieku 6-9 lat) i 13.00 (dla dzieci w wieku 10-12 lat) – Dlaczego doktor Muchołapski tak kochał owady? – najmniejsi mieszkańcy parku Potulickich, spacer dla rodzin z dziećmi;

Dla nieco starszych i dorosłych gości:

16.00Bracia Majewscy – między pruszkowskim przemysłem a archeologią. Opowieść o niezwykłym rodzeństwie z przełomu XIX i XX wieku. Spotkanie z Marią Krajewską (Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie) oraz rodziną Majewskich poprowadzi Grzegorz Zegadło, dyrektor pruszkowskiej biblioteki.

Ponadto:

11.00-15.00Archeostacja, czyli okazja do wcielenia się w archeologa i poszukiwacza skarbów.

Przez cały czas czynna będzie także nasza wystawa stała.

Dodatkową atrakcją będzie również wystawa czasowa Amerykanin w Warszawie. Stolica w obiektywie Juliena Bryana 1936-74.

Wstęp wolny.

Zapraszamy!

EDD_plakatjpg

muzeum+miato logo prostokąt

21 września. Wykład o wandalskich wojownikach

Różne oblicza wandalskiego wojownika. Zbrojni z obszaru kultury przeworskiej oczami archeologa – tak brzmi tytuł planowanego w ramach Festiwalu Nauki spotkania z archeologiem prof. Bartoszem Kontnym.

Wandalski wojownik – jak był wyposażony, jakiej broni używał i jakie stosował techniki walki; jaką pełnił rolę i jaką cieszył się pozycją społeczną, polityczną i ekonomiczną w Barbaricum przed dwoma tysiącami lat? W co wierzył? Jakie miał zwyczaje?

W oparciu o współczesne znaleziska archeologiczne oraz antyczne przekazy spróbuje na wszystkie te pytania odpowiedzieć prof. Bartosz Kontny. Nasz prelegent zajmuje się archeologią okresu przedrzymskiego, rzymskiego i wędrówek ludów w barbarzyńskiej Europie, ze szczególnym uwzględnieniem uzbrojenia i sposobów walki w starożytności, a także archeologią podwodną, wrakami oraz pradziejowym i historycznym szkutnictwem.

Wykład odbędzie się w sobotę 21 września o godz. 16.00.

Wstęp wolny.

Zapraszamy!

marsaalam2005_z

czufutkale_z

wiatrem_gnane_z

1 czerwca. Wykłady o starożytnej Grecji

VI Warszawskie Syssitie potrwają krócej niż poprzednie, będą za to nie mniej intensywne i dostarczą równie wielu fascynujących faktów – w programie pięć przystępnych wykładów, a w nich tacy bohaterowie jak Spartanie, Dionizos czy Aleksander Wielki.

Syssitie odbędą się w naszym Muzeum.

Tematy wystąpień:

  • O syssitiach słów kilka
  • Dionizos Bakcheios
  • The Uniforms of Alexander the Great’s Army
  • Czy starożytni Grecy nosili tatuaże
  • Zapach starożytności – miazmaty antycznej metropolii

W sumie – gratka, której żaden miłośnik starożytności nie może pominąć. Jest też okazja do sprawdzenia się w znajomości języka angielskiego – jeden z wykładów zostanie wygłoszony w tym właśnie języku. Zapraszamy. Start: sobota, 1 czerwca o godz. 11.30.

Wstęp wolny.

1280px-Alexander_and_Bucephalus_-_Battle_of_Issus_mosaic_-_Museo_Archeologico_Nazionale_-_Naples_BW

Stowarzyszenie Historyków Starożytności jest organizacją społeczną, której celem jest prowadzenie działalności naukowej i popularyzatorskiej w dziedzinie szeroko pojmowanej historii starożytnej, poprzez inspirowanie i inicjowanie przedsięwzięć z nią związanych. Stowarzyszenie pragnie uczestniczyć w naukowym i kulturalnym życiu kraju poprzez działania służące rozwojowi nauk o starożytności oraz upowszechnianiu i promowaniu wiedzy w tym zakresie. Grupa dąży do pogłębiania wiedzy fachowej i wspierania aktywności społecznej swoich członków, a także troszczy się o ich wysoki poziom etyczny, naukowi i zawodowy.

Informacje o wykładowcach i wykładach:

Włodzimierz LENGAUER, emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w problematyce kultury i religii greckiej od czasów Homera po schyłek epoki hellenistycznej. Autor „Religijności starożytnych Greków” (Warszawa 1994). Współredaktor „Antropologii antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów” (Warszawa 2011), tłumacz Ajschinesa („Mowy” Warszawa 2004).

Informacja o wykładzie „Dionizos Bakcheios”. Bakchos to używane często drugie imię Dionizosa lub jego przydomek, jeden z wielu w wypadku boga określanego jako „wieloimienny” (polyonimos) i „o wielu postaciach” (polymorphos). Często też pojawia się forma przymiotnikowa bakchios lub bakcheios. Ale czciciele Dionizosa są nazywani bakchoi (rodzaj męski) i bakchai (rodzaj żeński), co upodabnia ich do bóstwa. Dionizos uważany jest też za boga, który najczęściej objawia się ludziom (epiphanestatos) i nawiedza społeczności ludzkie osobiście, bywając często nierozpoznawanym nawet prześladowanym. Oddawanie mu czci wymaga zaś specjalnych obrzędów, w których ludzie osiągają stan boskości wykraczając poza status ludzki. Jest to zatem bóg szczególny, inny od pozostałych i wyjątkowo ludziom bliski. Jego domeną jest nie tylko świat żywych, ale i Zaświaty, w których zapewnia swoim wyznawcom lepszy los.

Ryszard KULESZA, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, prezes Stowarzyszenia Historyków Starożytności, członek Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, autor ponad dwudziestu książek poświęconych dziejom antycznej Grecji (m.in. Die Bestechung im politischen Lebens des Athens 5. Und 4. Jhs. v. Chr., seria „Xenia”, Konstanz 1995;  Sparta w V-IV wieku p.n.e. Warszawa 2003;  Argos. Szkice z dziejów politycznych miasta w V wieku p.n.e., Warszawa 2004;  Wojna peloponeska, Warszawa 2006; Aleksander Wielki, Warszawa 2009;  Słownik kultury antycznej, Warszawa 2012 (redaktor naukowy);  Antyczna Hellada. Szkice z dziejów starożytnych Greków, Warszawa 2013; Studies in Greek History, Warsaw 2017.
Informacja o wykładzie: Syssitie, czyli wspólne posiłki stanowią ważny element spartańskiego stylu życia. W krótkim wystąpieniu na ich temat zostaną przedstawione podstawowe informacje o ich funkcjonowaniu.

Nicholas Victor Sekunda. Urodził się 05 XI 1953 roku w Mansfield, Anglia. 1972-1981 studia, Victoria University, Manchester. 1975 Licencjat, Archeologia i Historia Starożytna. 1981 Doktorat, temat pracy: Łucznicy kreteńscy. Kreteńscy najemnicy poza ojczyzną, ok. 750 – 27 p.n.e. w ich rodzimym i obcym otoczeniu. 1986 – 1989 granty badawczy, Monash University (Australia) i Australian National University w Canberrze. 1989 – 1992  Redaktor projektu badawczego Lexicon of Greek Personal Names (Leksykonu greckich imion własnych) prowadzonego przez The British Academy, Oksford. 1993 – 1994 Roczny etat wykładowcy Historii Starożytnej, Victoria University of Manchester. 1994 – 1995 Starszy wykładowca języka angielskiego, Instytut Germanistyki, Uniwersytet Szczeciński. 1995 – 1999 Lektor języka angielskiego w Wojskowym Studium Nauczania Języków Obcych, Łódź. 1999 – 2006 Adiunkt, Instytut Archeologii, UMK, Toruń. 2002 Habilitacja, Instytut Archeologii i Etnologii PAN. 2006 Profesor uniwersytecki, Zakład Archeologii, Uniwersytet Gdański. 2008 Stanowisko Kierownika Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej, UG. Profesor tytularny od 30/12/2015, profesor zwyczajny od 01/06/2016.

Sławomir Sprawski specjalista z zakresu historii starożytnej Grecji. Od 1 września 2012 pełni funkcję Dyrektora Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor wielu prac poświęconych Tessalii i Teesalom (np. Jason of Pherae. Study on history of Thessaly 431-370 (Electrum 3), Kraków 1999; Tessalia. Tessalowie i ich sąsiedzi, Kraków 2009). Współautor syntezy dziejów starożytnych, „Cywilizacje starożytne” (z Marcinem Pawlakiem, Warszawa 2005). Wydawca i komentator źródeł. Współautor wydanej w 2005 r. Historii Grecji (2005), wyróżnionej nagrodą ministra nauki i szkolnictwa wyższego.

Informacja o wykładzie: Choć trudno tego dowieść, to zakładać można że ludzie od zawsze świadomie czynili ze swego ciała nośnik istotnych komunikatów. Skoro blizny mogły przekonywać do bohaterstwa na polu bitwy, to pojawiła się skaryfikacja (nacinanie, zadrapywanie lub wypalanie skóry). Podobne funkcje narzędzi w komunikacji pełniły też tatuaże czyli wprowadzanie barwnika do skóry właściwej, aby zmienić jej pigment. Tatuaże mogły pozytywnie wyróżniać, ale też stygmatyzować. Niewątpliwie pełniły też pewne funkcje rytualne i obrzędowe (w np. rycie inicjacji).

Dariusz Słapek, prof. nadzw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, historyk sportu i widowisk świata antycznego, popularyzator antyku, prezes honorowy Stowarzyszenia na Rzecz Popularyzacji Antyku „Hellas et Roma”, entuzjasta rekonstrukcji i odtwórstwa historycznego, tropiciel śladów starożytności we współczesnym świecie. Autor m.in. „Gladiatorzy i polityka. Igrzyska w okresie późnej Republiki” (1995), „Sport i widowiska w świecie antycznym” (2011).

Informacja o wykładzie: Zapachy, niezależnie od ich natury, nie są łatwą (bo z natury ulotną) kategorią badawczą. Historycy zajmują się nimi dość rzadko oddając sprawy odorantów w ręce archeologów, którzy koncentrują swą uwagę na technologiach produkcji starożytnych „pachnideł”. Tymczasem zapachy przynoszą szereg ciekawych informacji na przykład na temat religii Greków i Rzymian. Intrygują także te niemiłe, bo wyznaczają choćby przestrzenie biedy i bogactwa. Najbardziej widać to było w wielkich antycznych metropoliach. Generalnie nie radziły sobie one z przykrymi zapachami, a inne wizje są wymysłem entuzjastycznie wobec antyku nastawionych archeologów…

syss

5 kwietnia. Antyk i my

Przed nami ostatnia z cyklu prelekcji o starożytnych gospodarzach naszych ziem. 

Jak wyglądały kontakty mieszkańców dzisiejszych ziem polskich z Rzymem? Co z nich pozostało czytelne do dziś, a co umknęło w mrokach dziejów, by dać się ponownie odkryć dzięki badaniom archeologicznym? I najważniejsze: czy ta spuścizna, pozostawiona przez ludzi sprzed 2000 lat, ma dla nas jeszcze jakieś znaczenie; czy owo dziedzictwo wciąż decyduje o naszym postrzeganiu świata i kultury, czy jest tylko martwym reliktem, niepotrzebnie obciążającym pamięć studentów historii? Żadne z tych pytań nie pozostanie bez odpowiedzi, a próbę sprostania im podejmie, wspólnie z uczestnikami spotkań, dr Andrzej Przychodni.

starożytni gospodarze

Pierwsza z trzech zaplanowanych prelekcji (Starożytni gospodarze naszych ziem. Kim naprawdę byli?) odbyła się 15 lutego. Druga – W cieniu cesarstwa rzymskiego? Zagadki końca epoki starożytności na ziemiach polskich – 15 marcaPrzed nami  jeszcze jedna:

Antyk i my. Czy nadal istnieje potrzeba zajmowania się okresem wpływów rzymskich na ziemiach polskich?

Odbędzie się ona 5 kwietnia (godz. 19.00).

Prelegent: Andrzej Przychodni – archeolog, prezes Świętokrzyskiego Stowarzyszenia Dziedzictwa Przemysłowego, wieloletni pracownik Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach jak również wieloletni współorganizator Dymarek Świętokrzyskich, muzealnik.

Jako archeolog specjalizuje się w studiach nad przedmiotami importowanymi z terenu prowincji rzymskich, znajdowanymi poza obszarem Imperium Rzymskiego. Uczestniczy też w  badaniach nad starożytnym hutnictwem świętokrzyskim i w ich popularyzacji.

16 kwietnia. Tajemnicza Maria Magdalena

Która to jest właśnie TA Maria Magdalena? To zapewne jedno z najczęściej dyskutowanych zagadnień na świecie. Od stuleci wciąż z tą samą siłą pobudza wyobraźnię i zachęca do prób rozwikłania zagadki.

My do tej dyskusji się dołączamy, proponując Państwu udział w spotkaniu, którego głównymi bohaterami będą biblista i historyk literatury ks. prof. Józef Naumowicz oraz dr Paweł Feliks Nowakowski – historyk i teolog, autor książki Maria Magdalena. Historia najbardziej tajemniczej kobiety w Biblii.

Spotkanie-debata odbędzie się 16 kwietnia (godz. 18.00) w siedzibie naszego muzeum. Poprowadzi je Hanna Maria Giza – dziennikarka radiowa, aktorka i reżyser słuchowisk. Wstęp wolny. Zapraszamy.

Poniżej: miniatura pochodząca z XII-wiecznego psałterza z St. Albans przedstawiająca Marię Magdalenę przekazującą apostołom wieść o zmartwychwstaniu Jezusa.

maria magda

Tematy do dyskusji

  1. Skąd współcześnie tyle fałszywych wersji historii Marii Magdaleny i dlaczego są tak popularne?
  2. Maria Magdalena współcześnie – feminizm, Broadway i Hollywood.
  3. Kim były kobiety wokół Jezusa, jaka była ich rola, co o nich wiemy? Maria Magdalena na tle innych kobiet. Gnostyckie dialogi Marii Magdaleny z Jezusem.
  4. Co na temat Marii Magdaleny mówi Biblia? W których księgach bohaterka się pojawia, a w których nie i dlaczego? Dlaczego wzmianek o niej jest tylko 13? Jakie znaczenie ma wymienienie Marii Magdaleny w Nowym Testamencie, w świetle wiedzy o ówczesnej roli kobiet w Palestynie? Co Kościół mówi o Marii Magdalenie w swoich dokumentach?
  5. Dlaczego utożsamiono Marię Magdalenę z jedną z wymienionych w Ewangelii cudzołożnic? Jak rozwijał się pogląd o nawróceniu Marii Magdaleny? Jak można interpretować egzorcyzmowanie Marii Magdaleny – co oznacza siedem demonów i jaki mogły mieć wpływ na jej życie?
  6. Czy między Marią Magdaleną a Chrystusem mogła być jakaś szczególna zażyłość? Jaki mógł być jej charakter? Czy była wyróżnioną pośród uczniów, jak sugeruje apokryf Ewangelia Marii Magdaleny?
  7. Czy Maria Magdalena jako świadek Zmartwychwstania Chrystusa posiadła jakąś szczególną wiedzę, jak sugerują gnostyckie dialogi?
  8. Czy Maria Magdalena pozostawała w konflikcie z Piotrem? Czy mogła być nauczycielką apostołów, jak sugeruje Ewangelia Marii Magdaleny? Jakie są późniejsze tradycje na ten temat? Skąd bierze się we wschodnim Kościele tradycja pisanek i inne przykłady wyobrażenia roli Marii Magdaleny?
  9. Jaka była rola Marii Magdaleny po śmierci i Zmartwychwstaniu Jezusa?
  10. Późniejsze tradycyjne przekazy o życiu Marii Magdaleny.