Goci, cz. 3 – podcasty historyczne

Po informacjach ogólnych i źródłach, z jakich czerpiemy wiedzę o Gotach, możemy nieco wnikliwiej przyjrzeć się pobytowi plemienia na terenach dzisiejszej Polski.

Trzecia częśc audycji TUTAJ (Soundcloud)

oraz TUTAJ (Youtube).

O Gotach opowiada dr hab. Adam Cieśliński.

Kim jest nasz prelegent?

adam-cieśliński

Adiunkt na Wydziale Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Katedry Archeologii Barbaricum i Prowicji Rzymskich. Studia na Uniwersytecie Warszawskim, J.-W. Goethe Universität we Frankfurcie nad Menem oraz na Philipps Universität w Marburgu. W 2006 r. obrona pracy doktorskiej na UW (Kulturelle Veränderungen und Besiedlungsabläufe im Gebiet der Wielbark-Kultur an Łyna, Pasłęka und oberer Drwęca, Berliner Beiträge zur Vor- und Frühgeschichte, Neue Folge, t. 17, Berlin 2010). Habilitacja w 2016 r. na podstawie osiągnięcia naukowego pt. Społeczności południowych pobrzeży Bałtyku w okresie wpływów rzymskich w świetle analizy wybranych stanowisk sepulkralnych. Archeologia archiwalna – obrządek pogrzebowy – związki interregionalne. Stypendysta Rotary International, Instytutu Herdera, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Fundacji im. Alexandra von Humboldta. Członek rzeczywisty International Sachsensymposion, członek korespondent Niemieckiego Instytutu Archeologicznego, Kommission zur Erforschung von Sammlungen Archäologischer Funde und Unterlagen aus dem nordöstlichen Mitteleuropa oraz zarządu Fundacji Monumenta Archaeologica Barbarica. Bierze udział w pracach zespołów edytorskich serii Monumenta Archaeologica Barbarica oraz Światowit Supplement Series B: Barbaricum. Zainteresowania badawcze: okres wpływów rzymskich oraz okres wędrówek ludów w strefie od Bałtyku po Morze Czarne, archeologia archiwalna. W latach 2000-2019 badacz cmentarzyska kurhanowego kultury wielbarskiej w Nowym Łowiczu na poligonie drawskim (we współpracy z Muzeum w Koszalinie).

Noc Muzeów – PRZEDMIOTY OPOWIEDZIANE

Przed nami noc pełna wrażeń – spektakl (pokaz), warsztaty dla dzieci, słuchowisko, wystawa i prezentacje.

Spotykamy się 15 maja w godz. 17.00-22.00.

Przyzwyczajeni do współczesnego – szybkiego i kolorowego świata skupionego na wrażeniach wzrokowych, spróbujemy otworzyć się także na dźwięk i słowa.

Zobaczymy spektakl połączony z pokazem dawnych zabawek ludowych oraz warsztatami. Ale wysłuchamy też słuchowiska i wspólnie upieczmy podpłomyki.

  • 17.00  „Dawne zabawki ludowe w Polsce” – spektakl dla dzieci połączony z warsztatami
  • 19.00 „Dawne zabawki ludowe w Polsce” – powtórzenie spektaklu (bez warsztatów)
  • 20.00 „Czy rok to dużo„ – słuchowisko, wspólne pieczenie podpłomyków

Czy dwa tysiące lat dużo? A jedna noc – czy może wszystko zmienić?

I co może się okazać prawdziwym złotem? Posłuchajcie, co też tu się kiedyś wydarzyło! Słuchowisko – Opowieść o Archeologu – przygotowane specjalnie dla Muzeum MSHM.

Baśń napisała i opowiedziała Katarzyna Jackowska-Enemuo.

Muzyka i udźwiękowienie: Katarzyna Jackowska-Enemuo i Antoni Sojka.

Realizacja, mix, mastering: warmairsound.pl

Konsultacja merytoryczna: Dorota Słowińska-Kamasa

Konsultacja dramaturgiczna: Grzegorz Grecas

Oczywiście zajrzymy także na wystawę czasową „Nie-zabawki” Piotra Rogalińskiego oraz na wystawę stałą „Przedświt – Mazowieckie Centrum Metalurgiczne z przełomu er”. Obie będą dostępne cały czas podczas trwania Nocy Muzeów, czyli od godz. 17.00 do 22.00. Więcej o wystawie „Nie-zabawki” – TUTAJ.

 

Wstęp wolny

UWAGA! Wciąż musimy stosować się do obostrzeń sanitarnych i ograniczeń dotyczących liczby osób przebywających jednocześnie na wystawie bądź biorących udział w warsztatach.

kurki_03 waz_01 zabawkowy

Fot.: Teodor Jeske-Choiński

 

Muzeum otwarte!

Od 8 maja – wystawa stała otwarta dla zwiedzających. Można ją oglądać w soboty i w niedziele w godz. 11.00-15.00.

Co prawda wciąż z pewnymi ograniczeniami, bo tylko w weekendy, ale można już odwiedzać naszą wystawę stałą.

Do 20 czerwca dostępna jest także wystawa czasowa Piotra Rogalińskiego zatytułowana „Nie-zabawki”, która z kolei czynna jest przez cały tydzień, z wyjątkiem poniedziałków.

  • Wtorek-piątek – godz. 9.00-15.00
  • Sobota-niedziela – godz. 11.00-15.00.

binary comment

„Nie-zabawki to niewielkie rzeźby, instalacje i artefakty wykonane ze starego, już niepotrzebnego materiału (belek, kutych elementów, fragmentów narzędzi rolniczych itp.), często w uproszczony sposób. Swą formą i surowością przypominają archaiczne przedmioty.

Inspiracją do ich powstania stały się zabawki, jakimi dawniej bawiły się dzieci, naśladując dorosłych. Nie-zabawki, umieszczone w nowych kontekstach, poruszają istotne ludzkie sprawy: trud życia codziennego, intymny kontakt z drugą osobą, miłość, a także samotność i śmierć.

Nie-zabawki kontrastują ze współczesnym światem pełnym koloru i szybkiego obrazu. W konsumpcyjnym, nierealnym, bajkowym świecie kreowanym przez producentów, człowiek traktowany jest przedmiotowo, jest klientem, a w wielu przypadkach produktem. W nie-zabawkach zawarta jest niezgoda na takie traktowanie człowieka, jego ciała i sfery duchowej.

Nie-zabawki zawierają także element niepełnosprawności: ludzie nie posiadają rysów twarzy, w postaciach zwierzęcych trudno rozpoznać gatunek, pojazdy w rzeczywistości nie mogłyby się poruszać. Stają w opozycji do dążeń stworzenia „doskonałego człowieka w doskonałym świecie”. Są także marzeniem o lepszym świecie.”

O autorze:

Piotr Rogaliński zajmuje się działaniami na pograniczu teatru, muzyki i plastyki. wykonuje dekoracje i scenografie do koncertów i spektakli, a specjalizuje się w tworzeniu rzeźb-zabawek i postaci kolędniczych.

Źródło: Oficjalna strona autora wystawy – NIE-ZABAWKI.

 

Podcasty historyczne – Celtowie, cz. 4

W tym odcinku posłuchamy o Celtach na terenie dzisiejszej Polski. Gdzie spotykamy ślady po celtyckim osadnictwie? Kiedy Celtowie dotarli na te tereny? I co ich tu mogło zainteresować?

Jest to ostatni odcinek o Celtach (przed nami – Bastarnowie i Cymbrowie).

Możemy go wysłuchać TUTAJ.

A lista wszystkich audycji na naszym kanale TUTAJ.

Kim jest nasz prelegent?

Tomasz Bochnak

Tomasz Bochnak – archeolog, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego (IAUR). Interesuje się zróżnicowaniem kulturowym barbarzyńskiej Europy w ostatnich wiekach p.n.e., a zwłaszcza wpływami celtyckimi na lokalne kultury dorzecza Wisły oraz militariami z tego okresu. Kieruje pracami ekipy IAUR na celtyckim oppidum Bibracte we Francji, a do 2019 r. uczestniczył też w międzynarodowym projekcie badań macedońskich grobowców w Rumunii. Ojciec Ignacego i Idy, współlokator kota Heliosa i psa Ponyo.

Nowy etap działalności Muzeum – Kompleksowe badania w Zaborowie

W sierpniu 2021 roku nasze Muzeum wspólnie z Wydziałem Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego rozpocznie szeroko zakrojone badania nad ludnością  zamieszkującą ziemie zachodniego Mazowsza u schyłku starożytności oraz jej wpływem na środowisko naturalne. Pierwszym krokiem do realizacji wieloletniego projektu było podpisanie umowy o współpracy. W tym ważnym dla naszej placówki dniu pracownikom muzeum towarzyszył prezydent miasta Pruszkowa Paweł Makuch.

IMG_4184

Podstawowym celem badań będzie całkowite rozpoznanie przynajmniej jednego kompleksu osadniczego, czyli osady lub osad, znajdujących się przy nich miejsc produkcji żelaza oraz towarzyszących im cmentarzysk. Co ważne, tak szeroko zakrojonych badań na obszarze centralnej Polski dotychczas nie przeprowadzono – nie tylko sięgniemy po najnowsze zdobycze polskiej i światowej archeologii, ale skorzystamy również z osiągnięć nauk przyrodniczych, fizyko-chemicznych, szeroko rozumianych nauk o człowieku czy geograficznych systemów informacji.

Aby zaplanowane badania miały szansę powodzenia, wybrany kompleks osadniczy musi spełniać szereg rygorystycznych kryteriów, m.in.:

  • znajdować się w terenie niezniszczonym przez współczesną zabudowę
  • nie być zagrożonym inwestycją budowlaną/drogową
  • być zlokalizowanym blisko obszarów podmokłych (torfowiska), nienaruszonych przez człowieka w średniowieczu i czasach nowożytnych (warunek badań palinologicznych)
  • być wstępnie rozpoznanym
  • mieć zgodę właściciela na udostępnianie gruntu.

Spośród ponad 250 stanowisk archeologicznych odkrytych przez Stefana Woydę na obszarze Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego, wszystkie warunki spełnia kompleks osadniczy w Zaborowie, położony na skraju Puszczy Kampinoskiej. Był on wstępnie rozpoznany w latach 80. (stąd pochodzi najcenniejszy zabytek muzeum – szklany puchar z wizerunkami gladiatorów), a poczynione wówczas odkrycia wskazują na olbrzymi potencjał stanowisk.

518

Badania rozpoczną się w sierpniu tego roku i potrwają kilka lat. Na podstawie pozyskanych materiałów powstaną prace magisterskie i doktorskie, a wszystkie artefakty zostaną włączone do zbiorów MSHM, gdzie po opracowaniu i konserwacji będą mogły być prezentowane zwiedzającym. Natomiast wyniki badań będą udostępniane m.in. poprzez muzealne działania edukacyjne.

Współpraca między obiema instytucjami będzie miała charakter partnerski. Muzeum zapewni m.in. wiedzę na temat badań prowadzonych na terenie Centrum Metalurgicznego, doświadczenie w prowadzeniu prac wykopaliskowych na stanowiskach z piecami hutniczymi, opiekę nad zabytkami oraz promocję projektu (m.in. poprzez działania edukacyjne).

Wydział Archeologii zapewnia specjalistyczną wiedzę i dostęp do olbrzymich zasobów intelektualnych niemal wszystkich dziedzin nauki oraz promocję projektu w europejskich ośrodkach naukowych, ukierunkowanych na badania nad przeszłością Europy.

Partnerstwo między instytucją kultury a instytucja naukową umożliwi dostęp do różnorodnych programów grantowych, które ze względu na statut prowadzonej działalności – dotychczas umożliwiały aplikację tylko jednej ze stron.

Umowa została podpisana 9 marca w siedzibie Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. S. Woydy w Pruszkowie. Podpisy pod stosownym dokumentem złożyli dyrektor MSHM Dorota Słowińska-Kamasa oraz dziekan Wydziału Archeologii UW prof. ucz. dr hab. Bartosz Kontny.

IMG_4189

IMG_4203

Lekcje muzealne dla grup zorganizowanych

Wciąż poszerzamy listę dostępnych online tematów naszych lekcji muzealnych dla dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i średnich. 

Zajęcia to prelekcje połączone z prezentacją multimedialną, demonstracją zabytków archeologicznych lub ich kopii, wzbogacone mikro warsztatami, kartą zadań lub łamigłówkami.

Na zajęcia online  można umówić się:

  • telefonicznie: 882 467 823
  • lub mailowo: lekcjeonline.mshm@gmail.com

Zajęcia możemy prowadzić w aplikacji MS Teams lub Google Meets.

  • Muzeum może zorganizować spotkanie i zaprosić nauczyciela, który rozsyła zaproszenie wśród uczniów.
  • Muzeum jest zapraszane na zajęcia.

Chcąc zarezerwować lekcje, należy podać: tytuł zajęć, szkołę, klasę, szacunkową liczbę uczniów, nr telefonu oraz adres mailowy, a także wstępną datę spotykania lub preferowany dzień. Tytuł i data spotkania maja charakter fakultatywny.

Czas trwania zajęć do ustalenia.

Lekcje muzealne są bezpłatne.

Bądź jak Indiana Jones- krótki kurs archeologii

4229

Indiana Jones to najsłynniejszy na świecie archeolog. Tyle że to postać fikcyjna i choć zawód, jaki wykonuje, naprawdę może być pasjonującą przygodą, wygląda zupełnie inaczej niż w hollywoodzkim filmie.

Co w rzeczywistości czeka nas podczas archeologicznych podróży w czasie? Jak zauważyć i odczytać starożytne ślady we współczesnym świecie? Skąd wiedzieć, gdzie można znaleźć pozostałości po naszych przodkach i jak to się stało, że są przykryte warstwą ziemi? Co najczęściej znajdują archeolodzy? A skoro znaleźli – w jaki sposób ustalą, co to jest, jak wyglądało, do czego służyło, kto się tym posługiwał i kiedy? W jakie narzędzia muszą się uzbroić? I Czym różnią się od historyków i paleontologów? Na każde z tych pytań znajdziemy odpowiedź podczas zajęć.

SP kl. III-VIII, szkoły średnie

 

Żelazo, prestiż i władza – sztuka wojenna Germanów

wojownik

Na przełomie er potęga Imperium Rzymskiego nie miała sobie równych, a jednak barbarzyńcy skutecznie rozpalali wyobraźnię Rzymian i wywoływali w nich paniczny strach. Jak więc wyglądał barbarzyński wojownik i jego wyposażenie? Czym walczył? Czym się bronił? Po jaką sięgał taktykę? I… jaką nosił fryzurę? Na każde z tych pytań (i nie tylko tych) znajdziemy odpowiedź.

SP kl. IV-VIII, szkoły średnie

 

Pradzieje od kuchni

DSC_1566

Kulinarna podróż w czasie od paleolitu po epokę żelaza. Ruszymy śladem naszego odległego przodka, by podpatrzeć, jak poluje, jakich używa narzędzi i co składa się na jego ulubiony posiłek. Zobaczymy, jak się osiedla, hoduje zwierzęta i uprawia rośliny, a co za tym idzie – wzbogaca i urozmaica swoje menu, które z każdym tysiącleciem staje się coraz bardziej wyrafinowane. Pobudzimy wyobraźnię i kubki smakowe, wspominając o rzymskich ucztach. Wstąpimy też do starożytnego Fastfooda, zerkniemy na kartę dań i odpowiemy sobie na pytanie, dlaczego nie ma w niej frytek.

Na zakończenie uczestnicy spotkania dostaną przepis na pradziejowy chleb, czyli podpłomyk.

SP kl. III-VIII, szkoły średnie

 

Mumie i piramidy

egypt-1002916_1280

Uczestnicy spotkania przeniosą się pod piramidy, by dowiedzieć się kiedy, jak i jakim kosztem takie budowle były wznoszone oraz gdzie jeszcze dzisiaj można je zobaczyć. Odwiedzą dolinę Królów  i zajrzą do grobowca jednego z faraonów. A przy okazji zapoznają się z tajemnicami egipskich wierzeń i niezbędnych zabiegów, które przygotowywały do bezpiecznej wędrówki w zaświaty.

SP kl. IV-VIII, szkoły średnie

 

Skąd pochodzimy? Opowieść o ewolucji człowieka

evolution-297234_1280

Przenosząc się miliony lat wstecz, rozpoczniemy naszą ewolucyjną przygodę w czasach, gdy żyły jedne z pierwszych istot człowiekowatych – australopiteki, czyli prapraprzodkowie dzisiejszych ludzi. Przeanalizujemy kolejne gatunki hominidów, ich ekspansję, wynalazki i działania, które doprowadziły do pojawienia się Homo sapiens, czyli… nas.

Odpowiemy też sobie na kilka uporczywie powracających pytań: czy człowiek pochodzi od małpy? I kiedy pojawiły się pierwsze narzędzia? A także: kiedy mogło paść pierwsze słowo i z czyich ust?

SP kl. VII – VIII , szkoły średnie

 

Na tropie starożytnych mieszkańców Mazowsza

DSC_5831

Podczas zajęć przeniesiemy się dwa tysiące lat wstecz, by przyjrzeć się ówczesnym mieszkańcom dzisiejszego Mazowsza. Podpatrzymy ich podczas codziennej rutyny, zwrócimy uwagę na stroje i otaczający świat; na dłużej zatrzymamy się jednak w miejscu, któremu zawdzięczają tak wyraźne miejsce na archeologicznej mapie Europy – czyli na piecowisku, gdzie w glinianych piecach wytapiali żelazo. Jak to robili? I co wytwarzali z pozyskanego surowca? Na wszystkie pytania odpowiemy sobie, przyglądając się wynikom badań archeologów.

SP kl. III-VIII, szkoły średnie

 

Jaskiniowi artyści

800px-Chauvet´s_cave_horses

Fot. Wikipedia; https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Podczas zajęć zagłębimy się w fascynujący świat paleolitycznych malowideł i rytów naskalnych, odkrytych na terenie Europy. Idąc tropem sztuki sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat, przyjrzymy się rozmaitym aspektom życia ówczesnych ludzi. Przedstawiane przez nich wizerunki zwierząt i sceny polowań pozwolą nam uświadomić sobie, jak bardzo mieszkaniec paleolitycznej Europy uzależniony był od otaczającego go świata przyrody i jak uważnie musiał mu się przyglądać, by się przystosować i przetrwać.

Przy okazji przyjrzymy się technikom malarskim i powiemy sobie kilka słów o farbach, jakich używano do tworzenia malowideł. Częścią warsztatową lekcji będzie samodzielne wykonanie rysunku na wzór malowidła naskalnego.

Potrzebne materiały: kartki z bloku rysunkowego A4, węgiel rysunkowy, kredki typu suche pastele.

SP kl. I-VIII, szkoły średnie

 

Gary i miski, czyli o naczyniach naszych przodków

Przedświt MSHM fot. Paweł Tkaczyk (16)

Na zajęciach poznamy historię naczynia glinianego na ziemiach polskich począwszy od naczyń wytwarzanych przez pierwszą ludność neolityczną, przybyłą na tereny dzisiejszej Polski, po okres Średniowiecza. Poznamy różne formy naczyń w zależności od ich funkcji oraz sposobu użytkowania. Na koniec dowiemy się, jakimi technikami je wykonywano oraz w jaki sposób wypalano naczynia.

W części warsztatowej będziemy lepić naczynia metoda ręczną za pomocą plasteliny.

Potrzebne materiały : kartka papieru, plastelina.

SP kl. I-VIII

 

Wśród myśliwych i zbieraczy. Świat po epoce lodowcowej

1280px-Sépulture_de_Teviec_Global

Fot. Wikipedia; https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/

Jak wyglądało życie codzienne ludzi po epoce lodowcowej? Dlaczego rybołówstwo i zbieractwo były podstawowymi  źródłami pożywienia? Na jaką zwierzynę polowali i jaką bronią posługiwali się ówcześni łowcy? Na czym polegała magia myśliwska i jakie zwyczaje pogrzebowe miały mezolityczne ludy? I gdzie mieszkano – w domach czy w szałasach? Na te i inne pytania spróbujemy znaleźć odpowiedzi w czasie zajęć.

SP kl. IV-VIII, szkoły średnie

 

Gladiatorzy z Zaborowa, czyli historie szklanego pucharka

gladiator-1931077_1280

Punktem wyjścia do opowieści o starożytnych gladiatorach będzie niezwykły zabytek (najcenniejszy w naszym Muzeum) – puchar szklany z Zaborowa. Gdzie został wykonany i jak w starożytności trafił na tereny dzisiejszego Mazowsza – dowiecie się podczas zajęć. Za to już teraz możecie domyślić się, co przedstawiają umieszczone na nim wizerunki, bo właśnie one posłużą za ilustrację zagadnień: jak wyglądały walki gladiatorskie w starożytnym Rzymie? Kto mógł zostać gladiatorem? Jak i gdzie się szkolił? I jakiej używał broni?

Na zakończenie zajęć uczestnicy otrzymają szablon i będą mogli wykonać replikę pucharka z Zaborowa.

SP kl. IV-VIII, szkoły średnie

 

W Średniowiecznym kufrze

Christine_de_Pisan_-_cathedra

Fot. Christine de Pisan – wykładająca dla grupy mężczyzn

Jaka moda panowała w średniowiecznej Polsce i Europie na przełomie XIV i XV wieku, zwłaszcza w okresie panowania Władysława Jagiełły? Jak wówczas ubierano się na dworach, a jakie stroje noszono w uboższych warstwach społeczeństwa? Z jakich surowców produkowano tkaniny? Jakie kolory rozpalały wyobraźnię? I jakich używano dodatków? Wszystkiego dowiemy się podczas zajęć.

SP kl. IV-VIII, szkoły średnie

Otwieramy wystawę

Od 13 lutego muzealna wystawa stała będzie dostępna dla zwiedzających.

Na razie będzie można nas odwiedzać wyłącznie w weekendy (sobota i niedziela) w godz. 11.00-15.00 i w reżimie sanitarnym.

O wszelkich zmianach będziemy informować na bieżąco (zarówno na stronie archiwalnawww.mshm.pl, jak i na Facebooku).

Wstęp na wystawę jest bezpłatny.

ZAPRASZAMY!