Muzeum z dotacją na publikację

Opublikowany 22 lutego 2022 przez tomasz

W tym roku przystępujemy do pracy nad II tomem Kleszewo – cmentarzysko kultur przeworskiej i wielbarskiej. Publikacja wyników badań. Jest to możliwe dzięki otrzymanej dotacji, jaką przyznał naszemu muzeum Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu rządowego „Ochrona zabytków archeologicznych 2022”.

Tom pierwszy jest już dostępny. Można go pobrać TUTAJ. W tym samym miejscu można przeczytać o szczegółach projektu.

Zapraszamy do lektury. I zachęcamy do cierpliwego oczekiwania na na tom II.

Film o wykopaliskach w Zaborowie

Opublikowany 23 listopada 2021 przez tomasz

Odpowiedz

Podczas pierwszego sezonu badań wiosną i latem 2021 roku w Zaborowie archeologom towarzyszyły kamery. Dzięki temu powstał film dokumentalny Cmentarzysko.

Jest on wynikiem współpracy Emilii Frydrych z Puszcza inspiruje oraz filmowca Krzysztofa Zaniewskiego.

Film miał premierę 20 listopada i towarzyszyło mu spotkanie z kierownikami projektu – drem hab. Adamem Cieślińskim z ramienia Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz mgrem Marcinem Woźniakiem z naszego Muzeum (badania są wspólnym projektem).

Dokument oraz spotkanie z twórcami i badaczami można obejrzeć TUTAJ.

Nowy etap działalności Muzeum – Kompleksowe badania w Zaborowie

Opublikowany 9 marca 2021 przez tomasz

Odpowiedz

W sierpniu 2021 roku nasze Muzeum wspólnie z Wydziałem Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego rozpocznie szeroko zakrojone badania nad ludnością zamieszkującą ziemie zachodniego Mazowsza u schyłku starożytności oraz jej wpływem na środowisko naturalne. Pierwszym krokiem do realizacji wieloletniego projektu było podpisanie umowy o współpracy. W tym ważnym dla naszej placówki dniu pracownikom muzeum towarzyszył prezydent miasta Pruszkowa Paweł Makuch.

Podstawowym celem badań będzie całkowite rozpoznanie przynajmniej jednego kompleksu osadniczego, czyli osady lub osad, znajdujących się przy nich miejsc produkcji żelaza oraz towarzyszących im cmentarzysk. Co ważne, tak szeroko zakrojonych badań na obszarze centralnej Polski dotychczas nie przeprowadzono – nie tylko sięgniemy po najnowsze zdobycze polskiej i światowej archeologii, ale skorzystamy również z osiągnięć nauk przyrodniczych, fizyko-chemicznych, szeroko rozumianych nauk o człowieku czy geograficznych systemów informacji.

Aby zaplanowane badania miały szansę powodzenia, wybrany kompleks osadniczy musi spełniać szereg rygorystycznych kryteriów, m.in.:

znajdować się w terenie niezniszczonym przez współczesną zabudowę
nie być zagrożonym inwestycją budowlaną/drogową
być zlokalizowanym blisko obszarów podmokłych (torfowiska), nienaruszonych przez człowieka w średniowieczu i czasach nowożytnych (warunek badań palinologicznych)
być wstępnie rozpoznanym
mieć zgodę właściciela na udostępnianie gruntu.

Spośród ponad 250 stanowisk archeologicznych odkrytych przez Stefana Woydę na obszarze Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego, wszystkie warunki spełnia kompleks osadniczy w Zaborowie, położony na skraju Puszczy Kampinoskiej. Był on wstępnie rozpoznany w latach 80. (stąd pochodzi najcenniejszy zabytek muzeum – szklany puchar z wizerunkami gladiatorów), a poczynione wówczas odkrycia wskazują na olbrzymi potencjał stanowisk.

Badania rozpoczną się w sierpniu tego roku i potrwają kilka lat. Na podstawie pozyskanych materiałów powstaną prace magisterskie i doktorskie, a wszystkie artefakty zostaną włączone do zbiorów MSHM, gdzie po opracowaniu i konserwacji będą mogły być prezentowane zwiedzającym. Natomiast wyniki badań będą udostępniane m.in. poprzez muzealne działania edukacyjne.

Współpraca między obiema instytucjami będzie miała charakter partnerski. Muzeum zapewni m.in. wiedzę na temat badań prowadzonych na terenie Centrum Metalurgicznego, doświadczenie w prowadzeniu prac wykopaliskowych na stanowiskach z piecami hutniczymi, opiekę nad zabytkami oraz promocję projektu (m.in. poprzez działania edukacyjne).

Wydział Archeologii zapewnia specjalistyczną wiedzę i dostęp do olbrzymich zasobów intelektualnych niemal wszystkich dziedzin nauki oraz promocję projektu w europejskich ośrodkach naukowych, ukierunkowanych na badania nad przeszłością Europy.

Partnerstwo między instytucją kultury a instytucja naukową umożliwi dostęp do różnorodnych programów grantowych, które ze względu na statut prowadzonej działalności – dotychczas umożliwiały aplikację tylko jednej ze stron.

Umowa została podpisana 9 marca w siedzibie Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. S. Woydy w Pruszkowie. Podpisy pod stosownym dokumentem złożyli dyrektor MSHM Dorota Słowińska-Kamasa oraz dziekan Wydziału Archeologii UW prof. ucz. dr hab. Bartosz Kontny.

Rekonstrukcje. Piec do wypału ceramiki

Opublikowany 21 czerwca 2020 przez tomasz

Odpowiedz

Jeden z przystanków naszej wystawy stałej stanowi rekonstrukcja pieca, odkrytego podczas prac wykopaliskowych w 2004 roku w okolicach Młochowa.

Piec składał się z wydrążonej w glinie jamy o wymiarach 1.8 na 1.3 m. Na jej dnie odchodziły dwa równoległe kanały, oddalone od siebie o 25 centymetrów, dochodzące do głównej komory pieca. Pośrodku komorę przegrodzono murkiem z kamieni i gliny, zaś około 50 centymetrów od dna ulokowany był ruszt, o średnicy 110 centymetrów z dziesięcioma otworami (każdy po 5-6 cm). Nad rusztem znajdować się musiała kopuła zapewniająca dobry ciąg powietrza, nie zachowała się jednak z powodu wykonywanej współcześnie głębokiej orki. W jamie ogniowej rozpalano ogień, zaś kanały zasysały gorące powietrze, doprowadzając je bezpośrednio do komór znajdujących się pod rusztem. Na ruszcie, pod kopułą pieca, ustawione były naczynia. Gorące powietrze dostawało się tu przez 10 otworów zrobionych w ruszcie, podnosząc temperaturę, co pozwalało na wypał ceramiki.

Piec datowany jest na połowę III wieku nasze ery. Położony był około 200 metrów od osady pradziejowych hutników, na terenie dzisiejszej gminy Nadarzyn. Wewnątrz pieca archeolodzy odkryli 2656 fragmentów ceramiki obtaczanej – tak zwanej ceramiki siwej. Szacuje się, że podczas ostatniego wypału, do pieca trafiło około 28 naczyń. Część z nich nie była w pełni wypalona – świadczy to o przerwaniu ostatniego wypału. Nie wiemy dokładnie, dlaczego tak się stało. Bardzo prawdopodobną hipotezą jest zawalenie się kopuły niedługo po rozpaleniu pieca.

Piec młochowski jest na tę chwilę jedynym znanym tego typu piecem odkrytym na Mazowszu, który datować można na czasy kultury przeworskiej. W okolicach Krakowa odkryto łącznie ponad 100 takich pieców, zaś udział ceramiki obtaczanej w całym odnajdywanym materiale na podkrakowskich stanowiskach często sięga ponad 80%. Na mazowieckich stanowiskach archeologicznych, pochodzących z interesującego nas okresu, ceramika siwa rzadko przekracza 5% ogólnej ilości naczyń. Zakładano, że część skorup noszących ślady obtaczania była importowana z Małopolski. Dzięki odkryciu młochowskiego pieca udało się zrewidować tę teorię. Odkrycie to wskazuje, że także i ludność zamieszkująca Mazowieckie Centrum Metalurgiczne potrafiła wytwarzać i wypalać ceramikę obtaczaną, choć wciąż daje do myślenia jej relatywnie mały udział na mazowieckich stanowiskach. Co prawda istnieją teorie pozwalające wyjaśnić to zjawisko, ale to temat na oddzielne rozważania.

Zapraszamy wszystkich do zobaczenia rekonstrukcji pieca, która stanowi część ekspozycji stałej w naszym Muzeum. Obecnie wystawa otwarta jest w soboty i w niedziele w godz. 11.00-16.00.